Beynin Sırları 29: Parkinson

Yavaş yürümek, yürürken ayakları yere sürümek, vücudun öne doğru eğik bir şekilde durması, depresyon, sıkıntılı ruh hali, kas ağrıları, konuşma bozukluğu ve bunun gibi bir çok belirtiyle ortaya çıkabilen bir beyin hastalığı PARKİNSON. Parkinson nedir? Kimlerde ve neden görülür? Bu hastalıkla ilgili beyin bölgeleri nelerdir? Acaba tedavi edilebilir mi?

parkinson-hastaligi

PARKİNSON

Hareket bozuklukları, distoni, tikler ve bunların oluş mekanizmaları, hayvan modelleri, tıbbi ve cerrahi tedavi imkanlarının rasyonel kullanımı ve gelişmesi gibi konularda uzmanlaşmış bir isim olan Prof.Dr.Bülent ELİBOL ilk olarak Parkinson’un tanımını şu şekilde yapıyor;

Parkinson hastalığı bir nörodejeneratif bir hastalıktır. Yani bu şu demek; Nöronların yani sinir hücrelerinin zaman içinde hayatiyetini kaybetmesiyle oluşan hastalıklardan biridir. Bu nöronların hangileri ölüyor derseniz, bu seçici bir nöron ölümü. Beynin belirli bölgeleri.  Özellikle tutuluyorlar ve ön planda hareket sistemi ile ilgili olan orada modülatör dediğimiz ayarlayıcı rol oynayan bazı nöronlar tutuluyorlar. Bundan dolayı da ilk önce belirtiler daha çok hareket sistemi ile ilgili ortaya çıkıyor. Bu uzunca bir süre aslında.  Bu hareket sistemindeki problemler hastalığın en önemli problemleri oluyorlar. Yani hastalık temelde bir hareket bozukluğu olarak başlıyor ve ağırlıklı olarak öyle gidiyor.

parkinson-bulgular

Genel olarak bir belirtiler ve bulgular topluluğu olan parkinson hastalığının ortaya çıkışında birçok sebep bulunuyor.

Parkinson hastalığı ve diğer hareket bozukluklarının cerrahi tedavisi, derin beyin stimülatörü programlama, cerrahi sırasında mikroelektrot kayıtlama ve Türk toplumu için ölçek geliştirme ve standardisyon gibi konularında uzmanlaşmış bir isim olan Prof.Dr. M.Cenk AKBOSTANCI Parkinson hastalığının sebeplerini şu şekilde anlatıyor;

“Aslında Parkinson hastalığının sebebi bilinmiyor. Ama bu Parkinsonizm dediğimiz içinde Parkinson hastalığının da bulunduğu belirtiler, bulgular topluluğunun bazılarının sebeplerini biliyoruz. Genel olarak beyinde dopamin salgılayan beyin hücrelerinin az çalışması ya da hiç çalışmaması sonucu ortaya çıkıyor. Sebebini bulamadığımız zaman buna Parkinson hastalığı diyoruz. Ama örneğin bu beyin hücrelerinin dopamin salgılayan beyin hücrelerinin çalışmasını ilaçlarla durdurabiliriz. O zaman ilaca bağlı parkinsonizm dediğimiz klinik tablo ortaya çıkıyor. Birtakım toksik maddeler, zehirler buna yol açabiliyor. Örneğin madencilerde gördüğümüz mangan gibi karbondisülfür gibi veya birtakım uyuşturucu kullanan hastalarda, o uyuşturucu yapılırken ortaya çıkan başka zehirli maddelerin yol açtığı Parkinsonizm durumları vardır.”

Prof.Dr.Bülent ELİBOL
“Bu modernleşen toplumda özellikle bu böcek ve daha farklı haşeratlara karşı kullandığımızı pestisitler dediğimiz öldürücü toksinler bir şekilde suya karışıp bizde bir şekilde alıyorsak bunlar ek bir faktör oluşturabilir. Ama bunlar çok çok zayıf faktörler. Böyle pek çok zayıf faktör temelde genetik, üstüne belki de çevresel (adını koyduğumuz ya da koyamadığımız) bir de en üstüne yaşlanma (giderek yaşlanıyor olmanız) bazı hücrelerinizi bir şekilde hayatiyetini kaybetme noktasına getiriyor.”

Gen çevre ilişkisinin azda olsa etkili olduğu Parkinson hastalığı ile ilgili beyin bölgeleri acaba neler?

Prof.Dr.M.Cenk AKBOSTANCI
“Aslında beynin hangi bölgesinde ne zarar olduğunu oldukça iyi biliyoruz. Ama o zararın neden olduğunu bilemiyoruz. Orta beyin bölgesinde mezensefalon dediğimiz yerde bir çekirdek, bir beyin hücreleri topluluğu var.  Substantia nigra veya Kara madde dediğimiz yer. Burada zaten beyindeki dopamin salgılayan hücrelerin %80’i burada bulunuyor. Çok fazla sayıda dopamin hücresi var. İşte bunlar sebebini anlayamadığımız bir şekilde ortadan kalkıyorlar, ölüyorlar. Bu hücrenin içinde hücrenin çalışabilmesi, hayatiyetini devam ettirebilmesi için bir sürü protein var. O proteinlerin hücre içindeki görevi bitince ortadan kaldırılması gerekir. Birçok gözlemde (mikroskopik incelemelerde) görüyoruz ki;  Parkinson hastalarının dopamin hücrelerinde bu proteinlerin işi bittiğinde ortadan kaldırılması ile ilgili bir sorun var. O da nasıl bir durumla sonuçlanıyor? Yapılan protein işi bitiyor, kalıyor. Yapılan protein işi bitiyor, kalıyor. Böylece bir takım atıklarla (çöp diyebiliriz)  o ortadan kaldırılamadığı için doluyor hücre. Bunu mikroskopla da görebiliyoruz. Dopamin hücrelerinin içinde Lewy cismi dediğimiz cisimcikler gözükmeye başlıyor. O da belli bir hacimden daha fazla büyüyünce hücreyi öldürüyor. Ama proteinler neden ortadan kaldırılamıyor? İşte o tam bilebildiğimiz bir şey değil.”

parkinson_hastaligi

Birçok farklı sebebi bulunan ve farklı belirtilerle ortaya çıkan Parkinson hastalığının tanısı acaba nasıl konuluyor?

Prof.Dr.Bülent ELİBOL
“Hastalık aslında bir süreç olarak öncesinden başlıyor. Aslında bizim karşımıza geldiği zaman ilk önce hareket problemi ile geliyor. Çok kendine has belirtileri var. Öncelikle ve buna has bulgu: Yavaşlık. Yani vücudumuzun özellikle bir tarafı yavaşlıyor. Genellikle kolunuz ya da bacağınızdan başlıyor. Bu yavaşlığı nasıl hissediyorsunuz? İşte ince hareketlerle bunu fark ediyorsunuz.”

Prof.Dr.M.Cenk AKBOSTANCI
“Mesela hastamıza baş parmağı ile işaret parmağını beraber hareket ettir dediğimiz zaman bunu hem yavaş yapar hem de düşük (küçük, küçük) yapar. Bu bulguları görünce hastada bradikinezi (hareketlerin yavaşlaması)  var diyoruz. Bu ince işleri yaparken veya yürümek gibi, konuşmak gibi otomatik davranışları yaparken kişiyi çok olumsuz etkileyen, bu işlevleri bozan bir özellik.”

Prof.Dr.Bülent ELİBOL
“Ondan sonra hastalık bununla beraber eklenen diğer belirtilerle kendini gösteriyor. Bu belirtilerden bir başka önemlisi de, asıl hastayı doktora getiren ve erken getiren titreme oluyor. Çünkü titreme daha gözle görülen bir belirti. Bu istirahatta olan bir titreme.”

Prof.Dr.M.Cenk AKBOSTANCI
“Parkinson hastalığında her türlü titreme olabilir ama Parkinson hastalığına özgü diyebileceğimiz titreme çeşidi istirahat halindeki titreme. Hasta dururken elinin titremesi ortaya çıkabilir ama hareket ettirdiğinde ortadan kalkar.”

Prof.Dr.Bülent ELİBOL
“Bu şekilde titremeyle hasta zaten geliyor bende bir şey mi var diye. En önemli belirtileri bunlar; titreme, yavaşlık ve bir de sertlik hissi yapabiliyor. Başlangıç belirtisi olarak ana belirtilerimiz bunlar. Sertlik hissini hasta genellikle çok ifade edemiyor.  Daha ziyade ağrı gibi hissediyor. Kolunda ya da bacağında bir sertlik olduğu zaman, bunu sanki eklemlerinden gelen bir ağrı gibi hissediyor. Ve dolayısıyla romatizmal problemi var gibi düşünüyor. Özellikle ileri yaşlı hastalarda bu eklem sorunları ile çok karışabiliyor.”

parkinson-yasli-hasta

Prof.Dr.M.Cenk AKBOSTANCI
“Omuz ağrısı, kalça ağrısı gibi ağrılı durumlara yol açabilmesi açısından bu sıkıntılı. Belkide en önemli belirtimizde denge bozuklukları. Parkinson hastalığı genelde yaşlı nüfusu etkileyen bir hastalık. Ortalama başlangıcı 60 diyebiliriz. Birde bu insanlar düşünce kalça kırığı sebebiyle veya buluşmaya bağlı başka problemler sebebiyle yatalak olmaya kadar gidebiliyorlar. Dengesizlikte diğer önemli bir belirtimiz. Bunun dışında Parkinson hastalığının harekete bağlı olmayan belirtileri olabiliyor. Mesela depresyon dediğimiz hastalık derecesindeki moral bozukluğu Parkinson hastalarının hemen hemen yarısında gözüken bir durum. Bunun dışında hastalarımızın yaklaşık %30 unda gördüğümüz hastalık derecesinde unutkanlık, demans, bunama dediğimiz durum parkinson hastalığında oldukça sık gözlenen durumlardandır.”

Peki, acaba Parkinson hastalığını tamamen ortadan kaldırmak ve tedavi etmek mümkün mü?

Prof.Dr.M.Cenk AKBOSTANCI
“Parkinson hastalığı ile ilgili en önemli şey sebebi. Sebebi bulunmadığı için, sebebi bilinmediği için sadece belirtiye yönelik tedavi yapabiliyoruz. Hastalığı tamamen ortadan kaldırmanın bir yolu yok maalesef.”

Prof.Dr.Bülent ELİBOL
“Buradaki hücrenin ölüm mekanizmalarını biz anlamaya çalışıyoruz. Hücrenin ölüm mekanizmalarını hem anlıyoruz hem de bunun yayılım mekanizmalarını anlamaya çalışıyoruz. Yani nasıl oluyor da beyindeki bir bölge diğer bölgeden önce etkileniyor ve ondan sonra başka bölgeler etkileniyor? Bunlar büyük bir ihtimalle çözülecek. Şimdilik bilgiler bu yönde. Bu çözümde eninde sonunda hastalığın çözümü anlamına gelecek. Muhtemelen tedavi şansımız olacak.”

Bunları da sevebilirsiniz

Beynin Sırları 29: Parkinson” için 5 yorum

  1. Günaydın sağlıklı günler dilerim. Nacizane benim düşüncem kimse kızmasın. Sağlıklı yaşlanmak Çok güzel de belirli yaştan sonra çevremdeki arkadaşları görüp duydukça istemeden acabalar kaplıyor içimi .sizin yazılarınızı ,paylaşımları takip etmek istiyorum.sağlıklı , mutlu kalın.Sevgiler

  2. Emine Hanımcım nasıl acabalar olucak sağlıklı, varlıklı iken her kes var ihtiyaç olduğunda her kes kara batak dimi Allah kimseye muhtaç etmesin sağlıklı yaşlanalım .nerede kalıyorsunuz.?

  3. acabarinizi neden nerak ettim cunku oacabalari ben kendime cok neden nici soruyorum ama bir cevap bulamadim kac yillik p.h hastasisin su an hangi asamadasi iniz

  4. Canım benim ,Allahıma hamd olsun ben ph hastası değilim Allah bütün hastalarada şifalar versin, yakından tanıdığım dağlar kadar güçlü kuvvetli dediğimiz arkadaşımız hiç üzerine dokundurmadık ama mualesef bizi Çok üzdü bizlerde onunla beraber hasta olduk ben zaten kimde bir şey Çok üzülen biriyim .dualar ederim iyi bir şey duyunca paylaşmış isterim yaşın senin daha genç sanırım Allahtan ümit kesilmez derdi veren rabbim dermanını yakında verir inşallah dualarım senin için güzel şeyler öğrendiğimde seninle muhakkak paylaşırım, Allaha emanet ol Canım.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir